• About us
• เกี่ยวกับเรา
• ข่าว
• โดเบอร์แมนของเรา
• บทความ
• คลังน้ำเชื้อฯ
• แผนผสมพันธุ์
• ลูกสุนัข / ขาย
• การฝึกสุนัข
  

Last updated: 18 พฤษภาคม 2569 07:08 PM

Operant Conditioning (การวางเงื่อนไขแบบผลของการกระทำ)

ในทฤษฎี Operant Conditioning (การวางเงื่อนไขแบบผลการกระทำ) ของ B.F. Skinner นั้น หัวใจสำคัญคือการอธิบายว่า "พฤติกรรมของสิ่งมีชีวิต เปลี่ยนแปลงไปตามผลลัพธ์ที่ตามมา" คำศัพท์ 4 คำนี้ คนมักจะสับสนกันมากเพราะติดความหมายทางภาษาศาสตร์ แต่ในทางจิตวิทยาและการฝึกสัตว์เลี้ยงขั้นสูง (เช่น การฝึกสุนัขสายใช้งาน) เราจะแยกคำคู่ศัพท์ออกเป็น 2 มิติชัดเจน เพื่อไม่ให้หลงมุม:

       1. มิติของพฤติกรรม (ดูที่ผลลัพธ์ว่าพฤติกรรม เพิ่มขึ้น หรือ ลดลง)

• Reinforcement (การเสริมแรง): ทำเพื่อให้พฤติกรรมนั้น "เพิ่มขึ้น" หรือคงอยู่ต่อไป

• Punishment (การลงโทษ): ทำเพื่อให้พฤติกรรมนั้น "ลดลง" หรือหายไป

       2. มิติของสิ่งเร้า (ดูที่ตัวแปรว่าเป็นการ ใส่เข้า หรือ ถอดออก)

• Positive (+ คือการบวก): คือการ "เพิ่ม/ใส่" สิ่งเร้าเข้ามาในสถานการณ์

• Negative (- คือการลบ): คือการ "เอาออก/ลด" สิ่งเร้าออกจากสถานการณ์

เมื่อนำ 2 มิตินี้มาไขว้กัน จะได้เงื่อนไข 4 แบบที่มีความหมายและตัวอย่างที่ต่างกันชัดเจน ดังนี้:

        1. Positive Reinforcement (การเสริมแรงทางบวก)

• ความหมาย: การ "ใส่สิ่งเร้าที่ชอบ (+)" เข้าไปทันทีเมื่อเกิดพฤติกรรมที่ต้องการ เพื่อให้พฤติกรรมนั้น "เพิ่มขึ้น"

• ตัวอย่างทั่วไป: พนักงานทำงานยอดทะลุเป้า เจ้านายจึง ให้เงินโบนัส (ใส่สิ่งชอบ) พนักงานจึงขยันสร้างยอดต่อไป

• ตัวอย่างการฝึกสุนัข: สุนัขยอมนั่งลงตามคำสั่ง (Sitz) เราจึง ป้อนเนื้อชิ้นโตหรือให้ของเล่น ทันที สุนัขจะอยากนั่งลงไวๆ อีกในครั้งต่อไป

         2. Negative Reinforcement (การเสริมแรงทางลบ)

• ความหมาย: การ "ดึงสิ่งเร้าที่ไม่ชอบ (-)" ออกไปทันทีเมื่อเกิดพฤติกรรมที่ต้องการ เพื่อให้พฤติกรรมนั้น "เพิ่มขึ้น" (สุนัขหรือคนทำพฤติกรรมนั้นเพื่อ "หนี" หรือ "หลีกเลี่ยง" สิ่งที่ไม่ชอบ)

• ตัวอย่างทั่วไป: ขับรถแล้วเสียงสัญญาณเตือนไม่คาดเข็มขัดดังหนวกหู พอเรา คาดเข็มขัดนิรภัย เสียงเตือนที่น่ารำคาญนั้นก็ ดับไป (ถอดสิ่งไม่ชอบออก) ครั้งต่อไปเราจะรีบคดเข็มขัดทันทีที่ขึ้นรถ

• ตัวอย่างการฝึกสุนัข (สายใช้งาน): การฝึกเดินชิดโดยใช้แรงดันสายจูง (Leash Pressure) เมื่อเราดึงสายจูงตึง (สุนัขอึดอัด) พอสุนัขขยับก้าวเข้ามาเดินชิดขาเราอย่างถูกต้อง เราก็ ปล่อยสายจูงให้หย่อนทันที (ถอดความอึดอัดออก) สุนัขจะเรียนรู้ว่าการเดินชิดคือวิธีทำให้สายจูงหย่อนและสบายคอ

          3. Positive Punishment (การลงโทษทางบวก)

• ความหมาย: การ "ใส่สิ่งเร้าที่ไม่ชอบ (+)" เข้าไปทันทีเมื่อเกิดพฤติกรรมที่ไม่ต้องการ เพื่อให้พฤติกรรมนั้น "ลดลง"

• ตัวอย่างทั่วไป: เด็กเอามือไปแหย่ปลั๊กไฟแล้ว โดนไฟช็อต (ใส่สิ่งเจ็บปวด) เด็กจะเข็ดและไม่กล้าแหย่ปลั๊กไฟอีกเลย

• ตัวอย่างการฝึกสุนัข: สุนัขกระโจนใส่คน หรือวิ่งเตลิดไม่ฟังคำสั่งเรียก จังหวะที่พฤติกรรมผิดเกิดขึ้น มีการกดสัญญาณเตือนจาก E-Collar ในระดับที่ฉุดสติหรือทำให้ไม่สบายตัว (ใส่สิ่งเร้าที่ไม่ชอบ) สุนัขจะหยุดชะงักและพฤติกรรมการกระโจนหรือเตลิดจะลดลง

          4. Negative Punishment (การลงโทษทางลบ)

• ความหมาย: การ "ดึงสิ่งเร้าที่ชอบ (-)" ออกไปทันทีเมื่อเกิดพฤติกรรมที่ไม่ต้องการ เพื่อให้พฤติกรรมนั้น "ลดลง"

• ตัวอย่างทั่วไป: วัยรุ่นขับรถซิ่งและฝ่าไฟแดง ตำรวจสั่ง ยึดใบขับขี่ หรือ พ่อแม่ ยึดโทรศัพท์มือถือ (ถอดของรักออก) เพื่อให้พฤติกรรมทำผิดกฎหรือดื้อรั้นลดลง

• ตัวอย่างการฝึกสุนัข: สุนัขกำลังฝึกคาบดัมเบลเพื่อเตรียมสอบ หรือฝึกเดินชิด แต่สุนัขเกิดอาการวอกแวก หันไปดมกลิ่นสนใจอย่างอื่น (พฤติกรรพึงประสงค์) ผู้ฝึกจึง เก็บของเล่น/เก็บขนมใส่กระเป๋า แล้วเดินหันหลังหนีทันที (อดได้ของชอบ/จบเกม) สุนัขจะเรียนรู้ว่าถ้าใจลอย ของอร่อยและสิ่งบันเทิงจะหายไปทันที ครั้งต่อไปอาการใจลอยจะลดลง

ตารางเปรียบเทียบเพื่อความเข้าใจง่าย (The Operant Conditioning Quadrants)

 ในโรงเรียนฝึกสุนัขสายใช้งานระดับสากล (เช่น การฝึกระบบสากล IGP หรือการปั้นสุนัขจิตประสาทสูง) ครูฝึกระดับอาจารย์จะไม่ได้เลือกใช้แค่ช่องใดช่องหนึ่งครับ แต่เขาจะใช้ "การผสมผสานอย่างสมดุล (Balanced Training)" โดยเลือกใช้แต่ละช่องให้ถูกจังหวะเวลาระดับมิลลิวินาที (Timing) เพื่อสร้างสุนัขที่ทำงานด้วยความสุข (High Drive จาก Positive Reinforcement) แต่ในขณะเดียวกันก็มีความนิ่ง เสถียร และเชื่อฟังภายใต้สภาวะกดดันสูงได้อย่างไร้ข้อผิดพลาด