NePoPo®

เทคนิค NePoPo® ศาสตร์การฝึกสุนัขใช้งานคิดค้นโดย Michael Bellon และ Bart Bellon ซึ่งเป็นปรมาจารย์ชาวเบลเยียมที่ทรงอิทธิพลมากในวงการสุนัขใช้งานยุคปัจจุบัน (โดยเฉพาะในสาย IGP และ Mondioring)

คำว่า NePoPo® ย่อมาจาก Negative - Positive - Positive ซึ่งเป็นการนำทฤษฎี Operant Conditioning ในช่อง Negative Reinforcement และ Positive Reinforcement มาเชื่อมต่อกันอย่างต่อเนื่องในจังหวะเวลาที่เป๊ะมากๆเป้าหมายสูงสุดของระบบนี้คือ "สร้างสุนัขที่ทำงานตามคำสั่งด้วยความเต็มใจ กระตือรือร้น (High Drive) แต่มีความแม่นยำและเสถียรสูงสุดแม้จะอยู่ภายใต้สภาวะกดดันหรือสิ่งเร้าสูง" (สโลแกนของระบบนี้คือ “Heart and Soul” หรือทำงานด้วยหัวใจและวิญญาณ)

เจาะลึกกลไกของ Ne - Po - Phow (Negative - Positive - Positive) ระบบนี้จะแบ่งการทำงานออกเป็น 3 จังหวะต่อเนื่องกัน โดยห้ามขาดจังหวะใดจังหวะหนึ่งเด็ดขาด:

1.      Ne (Negative Reinforcement - การเสริมแรงทางลบ)

วิธีทำ: ผู้ฝึกจะใส่ "ความอึดอัดเล็กน้อยที่สุนัขไม่ชอบ แต่ไม่ได้เจ็บปวดทรมาน" (Low-level Pressure) เข้าไปก่อน เพื่อส่งสัญญาณบอกสุนัขว่า "ต้องเริ่มทำงานแล้วนะ" เครื่องมือที่นิยมใช้คือ แรงดึงสายจูงเบาๆ (Leash Pressure) หรือการปล่อยกระแสไฟระดับต่ำมากๆ จาก E-Collar (เช่น ระดับ 4-5 ที่สุนัขแค่รู้สึกตัว)

เป้าหมาย: สร้างความตื่นตัวและแรงขับ (Drive) ให้สุนัขต้องการ "หนีหรือจบ" ความอึดอัดนี้

2.      Po (Positive Reinforcement 1 - ปลดปล่อยเพื่อเสริมแรง)

วิธีทำ: ทันทีที่สุนัขเริ่มขยับตัวทำท่าทางที่ถูกต้อง (เช่น ก้นเริ่มหย่อนลงจะนั่ง หรือก้าวเท้าเข้ามาชิดขา) ผู้ฝึกจะ "ถอนความอึดอัดนั้นออกทันทีในเสี้ยววินาที" (Release Pressure) เช่น ปล่อยสายจูงให้หย่อน หรือปล่อยนิ้วออกจากปุ่มรีโมท E-Collar

เป้าหมาย: สุนัขเรียนรู้ทันทีว่า "พฤติกรรมที่มันเพิ่งทำ" คือสวิตช์ปิดความอึดอัด (มันควบคุมสถานการณ์ได้)

3.      Po (Positive Reinforcement 2 - ให้รางวัลซ้ำเพื่อสร้างความสุข)

วิธีทำ: ในวินาทีเดียวกันนั้นหลังจากถอนความอึดอัดออก ผู้ฝึกจะ "ให้รางวัลที่สุนัขชอบมากทันที" (Reward) เช่น การดีดลูกบอลให้คาบ ป้อนเนื้อชิ้นโต หรือให้กัดหมอนฝึก

เป้าหมาย: สุนัขเกิดความรู้สึกฟิน (Pleasure) สมองหลั่งสารแห่งความสุข ทำให้พฤติกรรมนั้นถูกบันทึกไว้ในแง่บวกอย่างรุนแรง

ตัวอย่างการฝึกคำสั่ง "เดินชิด" (Fuss / Heel) ด้วยระบบ NePoPo®

ลองจินตนาการหน้างานจริงในสนามฝึก เวลาฝึกเดินชิดปกติถ้าใช้แค่ขนมล่อ (Positive เท่านั้น) พอหมาอิ่มหรือเจอสิ่งเร้าภายนอก เช่น เห็นแมววิ่งผ่าน หมาจะยอมทิ้งขนมแล้วพุ่งใส่แมวทันที แต่ถ้าใช้ NePoPo® ระบบจะเป็นแบบนี้ครับ:

1.    [Ne] สุนัขเริ่มเดินห่างจากขา หรือใจลอย $\rightarrow$ ผู้ฝึกกดรีโมท E-Collar ค้างไว้ที่ระดับต่ำ (เช่น เลเวล 6) สุนัขจะรู้สึกอึดอัดเล็กน้อยและเริ่มมองหาทางแก้[Po] สุนัขรีบดึงสติแล้วก้าวสปริ้นท์เอาไหล่มาชนแนบชิดที่ขาผู้ฝึกอย่างถูกตำแหน่ง à ผู้ฝึก ปล่อยปุ่มรีโมททันที สุนัขโล่งใจ

2.    [Po] วินาทีนั้นเอง ผู้ฝึกควักลูกบอลออกมากระตุ้นแล้วโยนให้สุนัขกระโดดคาบเป็นรางวัลใหญ่ สุนัขจะดีใจสุดขีด

ทำไมระบบนี้ถึงต่างจากการฝึกโบราณ และทำไมถึงคุ้มค่าสำหรับสายใช้งาน?

• หมาจะไม่กลัวเครื่องมือ: การฝึกยุคเก่า (Compulsion) จะใช้ E-Collar หรือปลอกคอหนามในช่อง Positive Punishment คือรอให้ทำผิดก่อนแล้วกระตุกแรงๆ เพื่อลงโทษ หมาจะทำงานด้วยความกลัว หางตก หน้าตาเครียด (ไม่มีสปิริตในหมวด Obedience)

• แต่ NePoPo® ใช้เครื่องมือเป็นทางผ่านไปสู่รางวัล: หมาในระบบ NePoPo® จะมองว่าความอึดอัดจากสายจูงหรือ E-Collar ไม่ใช่การลงโทษ แต่เป็น "คำใบ้/ป้ายบอกทาง" ที่บอกมันว่า “เฮ้ย! สัญญาณมาแล้ว รีบทำท่านี้สิ แล้วแกจะได้กินขนม/ได้เล่นบอลนะ” *

ผลลัพธ์คือ: หมาจะทำคำสั่งด้วยความรวดเร็วและกระฉับกระเฉงมาก (เพราะอยากได้รางวัล) แต่ในขณะเดียวกันก็มีความนิ่งและเชื่อฟัง 100% แม้ในสถานการณ์กดดัน เพราะมันคุ้นเคยกับการทำงานผ่านความอึดอัด (Pressure) มาตั้งแต่แรกแล้ว